Dział filatelistyczny

 

Dział filatelistyczny składa się z dwóch pracowni: filatelistyki polskiej i filatelistyki zagranicznej.


 

        


W pracowni filatelistyki polskiej gromadzone są znaczki pocztowe począwszy od pierwszego polskiego znaczka z 1860 r. tzw. „Polski 1” po współczesne znajdujące się w obiegu pocztowym.

Znaczki gromadzone są w formie pojedynczych egzemplarzy tworzących zbiory lub pełnych arkuszy sprzedażnych, arkusików czy bloków. Tym, co wyróżnia kolekcję muzealną i stanowi o jej wyjątkowości to materiał filatelistyczny dokumentujący poszczególne etapy produkcji znaczków: akcept (arkusz znaczków z odręczną adnotacją urzędnika dopuszczający go pod względem merytorycznym i kolorystycznym do druku, występujący tylko w jednym egzemplarzu), arkusze lub znaczki będące próbami kolorów, odbitki matrycowe z poszczególnych faz rytów w przypadku, gdy znaczek został wydany szlachetną techniką stalorytu.

Odrębną grupę stanowią sekretniki, koperty i kartki z nadrukowanym znaczkiem opłaty pocztowej oraz koperty Pierwszego Dnia Obiegu ( FDC – First Day Cover ) wydawane w dniu uka-zania się danej emisji.

Znaczki zbierane są także ze względu na ich błędy i usterki powstałe w procesie produkcji. Do najczęściej występujących należą: błędy barwy, tekstu - w tym nadruk omyłkowy lub wadliwy, podwójnie wykonany, przesunięty lub odwrócony czy odwrotnie wydrukowany rysunek. Najbardziej znanym znaczkiem z tego typu błędem jest „odwrotka bokserów” - znaczek z odwróconą ilustracją przedstawiającą bokserów w emisji z 1956 r. z okazji Igrzysk Olimpijskich w Melbourne.

Do najcenniejszych należą zbiory tematyczne:
 

  • zbiór listów tzw. „przedfilatelistycznych” z XVII-XIX w.,
  •  zbiór znaczków tzw. „Polski 1” pojedynczych i na kopertach, z najcenniejszą wśród nich kopertą listu wartościowego przesłanego z Kalwarii do Warszawy w 1860 r. z naklejonymi sześcioma znaczkami. Pięć z nich tworzy jeden nierozerwany pasek, co znacznie podnosi jej wartość kolekcjonerską.
  • znaczki tzw. „wydania krakowskiego” z 1919 r.– austriackie znaczki pocztowe z nadrukowanym napisem „Poczta Polska”. Do najrzadszych należą m.in. znaczek opłaty o wartości 10 koron czy znaczek dopłaty „porto” o nominale 10 koron z czarnym nadrukiem „Poczta Polska” – 1 z 15 znanych egzemplarzy.
  • zbiór „Wodzowie” - tzw. „wydanie lubelskie” z 1944 r.
  • niemieckie znaczki okupacyjne dla terenu byłego Generalnego Gubernatorstwa w Warszawie z 1918/1919 r. z nadrukami „Poczta Polska”,
  • zbiór listów ilustrujących działalność poczty we Wrocławiu od XVIII w. do czasów współczesnych,
  • a ponadto znaczki plebiscytowe Górnego Śląska, Litwy Środkowej, poczt obozów jenieckich: Murnau, Woldenberg i Gross Born.


  

                                                     

W dziale gromadzona jest też dokumentacja graficzna polskich znaków pocztowych: projekty znaków pocztowych wykonane przez artystów grafików, plansze odbitek znaczków i różnego rodzaju nadruków oraz klisze, formy drukowe i matryce służące do ich produkcji.

Najliczniejszą grupę inwentarzową tworzą  projekty i szkice znaków pocztowych, gdzie oprócz projektów znaczków i kart pocztowych gromadzone są  projekty kopert pierwszego dnia obiegu oraz datowników okolicznościowych.

Zbiór ten zaczął powstawać w latach dwudziestych XX wieku, sukcesywnie powięk-szany liczy obecnie kilkanaście tysięcy eksponatów. Utworzony został głównie dzięki przekazom Państwowych Zakładów Graficznych, Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Ministerstwa Poczt i Telegrafów, później Ministerstwa Łącznościi Centralnego Zarządu Poczty Polskiej w Warszawie, a także poprzez zakupy od osób prywatnych. 

Najstarszymi eksponatami w muzealnej kolekcji są projekty znaczków poczt miejskich Warszawy i Zawiercia z 1915 r. wykonane przez Edwarda Trojanowskiego oraz Juliusza Isa-aka. Ozdobę muzealnego zbioru stanowią  projekty z pierwszego konkursu rozpisanego w 1917 r., które po odzyskaniu niepodległości posłużyły do wydań znaczków obiegowych. Ciekawostką kolekcji są niezrealizowane projekty znaczków plebiscytowych Śląska Cieszyńskiego zamówione w 1920 r. u krakowskich grafików oraz projekty znaczków Litwy Środkowej do emisji z lat 1920-1922.

Projekty znaczków międzywojnia wykonane technikami rysunkowymi przez znanych artystów, są odbiciem tendencji panujących w ówczesnej sztuce.

W okresie powojennym pojawia się nowa generacja twórców przez dziesięciolecia kształtująca plastykę znaczków pocztowych. Do wybitnych twórców znaku pocztowego nale-żą m.in. Stefan Małecki, Andrzej Heidrich, Jerzy Desselberger, Jacek Brodowski, Wiesław Wałkuski, Maciej Jęrdysik oraz Andrzej Gosik. W zbiorach Sekcji Dokumentacji Graficznej znajdują się projekty ponad 100 artystów wypowiadających się w dziedzinie sztuki użytkowej oscylującej między rygorami miniaturyzacji a swobodą twórczą.
     
Oddzielną grupę inwentarzową stanowią Klisze i matryce do druku znaków pocztowych, której eksponaty obrazują proces druku polskich znaków pocztowych głównie z okresu międzywojennego. Najpełniejszą dokumentację z różnych faz druku posiadają znaczki drukowane typografią – techniką druku wypukłego.

W zespole omawianych eksponatów znajdują się także pramatryce oraz drukowe formy wtórne uzyskane metoda mechaniczną lub galwaniczną do druku znaczków techniką stalorytniczą. Ponadto dużą wartość historyczną i poznawczą posiadają znajdujące się w zbiorze klocki drzeworytnicze poczty wewnętrznej obozu jenieckiego VII A w  Murnau z lat 1942-1945.

 

Pracownia filatelistyki zagranicznej

 

                                                             


Gromadzi się tu znaczki pocztowe wydawane przez poczty 190 państw należących do Światowego Związku Pocztowego (Union Postale Universelle - UPU), który został założony w 1874 r. Polska jest jego członkiem od 1919 r.

Państwa należące do UPU przesyłają walory filatelistyczne do głównej siedziby związku, Berna w Szwajcarii, gdzie są dzielone i wysyłane do wszystkich członków. Gromadzone w Muzeum znaczki pocztowe są wykorzystywane do celów wystawienniczych, dydaktycznych i poznawczych. Najstarszym i najcenniejszym walorem jest pierwszy znaczek na świecie „Penny Black” (czarna jednopensówka), wydany w Anglii w 1840 r.. Do ciekawostek filatelistycznych należą znaczki wydane między innymi przez Bhutan (niewielkie państwo w sercu Himalajów) wykonane z plastiku, drewna, tkaniny, folii złotej lub srebrnej, a także znaczki z tradycyjnego materiału, jakim jest papier, które nasączono aromatem perfum, kwiatów i kawy. Na uwagę zasługują także znaczki sporządzone techniką trójwymiarową, z hologramem lub tłoczone. Do cenionych i podziwianych walorów zalicza się znaczki wykonane techniką stalorytu przez wybitnego polskiego rytownika Czesława Słanię, autora 1070 znaczków pocztowych dla 31 państw oraz ONZ. Jego osiągnięcia w dziedzinie tworzenia znaczków zostały wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa aż w trzech kategoriach. Wiele z jego prac nagrodzono i uznano za najpiękniejsze znaczki świata.

Wszelkie prawa zastrzeżone Muzeum Poczty i Telekomunikacji  |  3CUBE 
X

Uwaga! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Zgoda wyrażona na korzystanie z tych technologii przez www.muzeum.wroclaw.pl lub podmioty trzecie w celach związanych ze świadczeniem usług drogą elektroniczną, może w każdym momencie zostać zmodyfikowana lub odwołana w ustawieniach przeglądarki. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji znajdą Państwo w zakładce Polityka dotycząca cookies

AKCEPTUJĘ